کسورات حقوق و دستمزد کارگران و کارکنان
محاسبه حقوق و دستمزد همیشه یکی از مهمترین و چالشبرانگیزترین موضوعها برای کارفرماها و کارگران است. در این میان، کسورات حقوق و دستمزد از جمله مواردی است که باید با دقت و بر اساس قوانین انجام شود.
کسورات حقوق و دستمزد میتواند نگرانیهایی ایجاد کند؛ زیرا کارگران به کاهش حقوق خود حساس هستند و از طرف دیگر سازمانهایی مانند سازمان تأمین اجتماعی و اداره مالیات نیز به این کسورات توجه دارند و لازم است مطمئن شوند که محاسبات بهدرستی انجام شده است.
بر اساس ماده ۱۰ قانون کار شرایط پرداخت حقوق و مزایا باید در قرارداد کار مشخص شود.
در این مقاله با تعریف کسورات حقوق و دستمزد، انواع آن و نحوه محاسبه مهمترین کسورات قانونی آشنا میشویم.
کسورات حقوق و دستمزد چیست؟
کسورات حقوق و دستمزد به مبالغی گفته میشود که به دلایل مختلف از حقوق کارگران و کارکنان کسر میشود.
این کسورات ممکن است:
- بر اساس قوانین و مقررات کشور باشد
- یا بر اساس توافق بین کارگر و کارفرما انجام شود.
برای آشنایی با مزایایی که مشمول بیمه هستند میتوانید مقاله اقلام مشمول و غیرمشمول کسر حق بیمه تأمین اجتماعی را مطالعه کنید.
در برخی موارد، کارفرما موظف است مبلغ مشخصی را از حقوق پرسنل کسر کرده و به حساب سازمانهای مربوطه مانند سازمان تأمین اجتماعی یا سازمان امور مالیاتی واریز کند.
انواع کسورات حقوق و دستمزد
به طور کلی کسورات حقوق و دستمزد کارکنان به سه دسته اصلی تقسیم میشود:
- کسورات قانونی
- کسورات قضایی
- کسورات درون سازمانی
در ادامه هر یک از این موارد را بررسی میکنیم.
کسورات قانونی حقوق و دستمزد
کسورات قانونی مبالغی هستند که کارفرما طبق قانون موظف است از حقوق کارکنان کسر کرده و به حساب سازمانهای ذیربط واریز کند.
مهمترین کسورات قانونی عبارتاند از:
- حق بیمه تأمین اجتماعی
- مالیات بر درآمد حقوق
حق بیمه تأمین اجتماعی
طبق قانون، ۷ درصد از حقوق کارگر یا کارمند به عنوان حق بیمه سهم کارگر به سازمان تأمین اجتماعی پرداخت میشود.
این مبلغ برای تأمین خدمات زیر استفاده میشود:
- خدمات درمانی
- حقوق بازنشستگی
- بیمه بیکاری
- مستمری فوت
کارفرما موظف است این مبلغ را از حقوق کارکنان کسر کرده و به حساب صندوق تأمین اجتماعی واریز کند.
در صورت کاهش توانایی کار، بیمهشدگان میتوانند طبق قوانین ازکارافتادگی در تأمین اجتماعی از مستمری استفاده کنند.
مالیات بر درآمد حقوق
مالیات حقوق بر اساس میزان درآمد افراد و طبق جدول مالیات پلکانی از حقوق آنها کسر میشود.
در ایران، بخشی از حقوق افراد از مالیات معاف است و مازاد آن طبق نرخهای تعیینشده توسط قانون مالیاتهای مستقیم مشمول مالیات میشود.
برای آشنایی با نحوه تعیین حقوق کارگران میتوانید راهنمای سایر سطوح مزدی و فرمول محاسبه حقوق را مطالعه کنید.
بیمه سلامت
در صورتی که کارکنان تحت پوشش بیمه سلامت باشند، مبلغ مشخصی نیز بابت این بیمه از حقوق آنها کسر میشود.
کسورات قضایی حقوق و دستمزد
کسورات قضایی زمانی اعمال میشود که در خصوص یکی از کارکنان، حکم قضایی از سوی دادگاه صادر شده باشد.
در این شرایط، کارفرما موظف است مبلغ تعیینشده را از حقوق کارمند کسر کرده و طبق دستور مراجع قضایی پرداخت کند.
انواع کسورات قضایی
از مهمترین مصادیق کسورات قضایی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مهریه
- نفقه
- بدهیهای مالی که حکم قضایی برای آنها صادر شده است
برای مثال، اگر دادگاه حکم دهد که مبلغی از حقوق فرد بابت مهریه یا نفقه کسر شود، کارفرما موظف است این مبلغ را از حقوق ماهانه فرد کسر و مطابق دستور دادگاه پرداخت کند.
کسورات درون سازمانی
کسورات درون سازمانی به کسوراتی گفته میشود که بر اساس توافقات داخلی بین کارفرما و کارکنان اعمال میشود.
این نوع کسورات معمولاً به مسائل داخلی سازمان مربوط است.
انواع کسورات درون سازمانی
نمونههایی از این نوع کسورات عبارتاند از:
- وامها و تسهیلات مالی دریافتی از شرکت
- مساعده حقوق
- حق عضویتهای سازمانی
- مشارکت کارکنان در برخی هزینههای سازمان
به عنوان مثال، اگر کارمند از محل کار خود وام یا مساعده دریافت کند، اقساط آن ممکن است به صورت ماهانه از حقوق او کسر شود.
نحوه محاسبه کسورات حقوق و دستمزد
از مهمترین کسورات حقوق و دستمزد کارکنان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- حق بیمه سهم کارگر
- مالیات حقوق
تقریباً تمام کارکنان هر ماه با این دو نوع کسورات مواجه هستند، بنابراین آشنایی با نحوه محاسبه آنها اهمیت زیادی دارد.
در بسیاری از کارگاهها حقوق کارکنان بر اساس مزد مبنا در طرح طبقهبندی مشاغل تعیین میشود.
نحوه محاسبه حق بیمه سهم کارگر
برای محاسبه حق بیمه ابتدا باید حقوق مشمول بیمه مشخص شود.
برای محاسبه حقوق مشمول بیمه باید معافیتهای بیمهای از حقوق ناخالص کسر شود.
برخی از مهمترین معافیتهای بیمه عبارتاند از:
- حق اولاد
- حق مأموریت
پس از محاسبه حقوق مشمول بیمه، ۷ درصد از این مبلغ به عنوان حق بیمه سهم کارگر کسر میشود.
نحوه محاسبه مالیات حقوق
برای محاسبه مالیات حقوق ابتدا باید حقوق مشمول مالیات تعیین شود.
در این مرحله برخی موارد از حقوق ناخالص کسر میشود، مانند:
- حق مأموریت
- حق بیمه سهم کارگر
- برخی مزایای رفاهی و انگیزشی مانند حق ایاب و ذهاب
پس از کسر این موارد، مبلغ باقیمانده حقوق مشمول مالیات محسوب میشود و مالیات آن بر اساس نرخهای تعیینشده در قانون مالیاتهای مستقیم محاسبه میشود.
جمعبندی
کسورات حقوق و دستمزد بخش مهمی از فرآیند محاسبه حقوق کارکنان است و رعایت صحیح آن برای کارفرمایان و کارگران اهمیت زیادی دارد.
این کسورات میتواند شامل کسورات قانونی، قضایی و درون سازمانی باشد و هر کدام از آنها شرایط و مقررات خاص خود را دارند.
در برخی موارد مانند تخلفات انضباطی ممکن است قرارداد کار طبق ماده ۲۷ قانون کار خاتمه یابد.
آشنایی با قوانین مربوط به بیمه تأمین اجتماعی، مالیات حقوق و سایر کسورات میتواند به کارفرمایان و کارکنان کمک کند تا از بروز مشکلات حقوقی و مالی جلوگیری کنند.
سوالات متداول درباره کسورات حقوق و دستمزد
کسورات حقوق و دستمزد چیست؟
کسورات حقوق و دستمزد به مبالغی گفته میشود که طبق قانون یا توافق بین کارگر و کارفرما از حقوق کارکنان کسر میشود. مهمترین این کسورات شامل مالیات حقوق و حق بیمه تأمین اجتماعی است.
مهمترین کسورات قانونی حقوق کدامند؟
مهمترین کسورات قانونی حقوق شامل حق بیمه سهم کارگر، مالیات بر درآمد حقوق و در برخی موارد بیمه سلامت است که کارفرما موظف به کسر و پرداخت آنها به سازمانهای مربوطه است.
حق بیمه سهم کارگر چند درصد است؟
بر اساس قانون تأمین اجتماعی، ۷ درصد از حقوق مشمول بیمه به عنوان حق بیمه سهم کارگر از حقوق او کسر میشود.
آیا کارفرما میتواند از حقوق کارگر مبلغی کسر کند؟
کارفرما فقط در موارد قانونی یا با توافق کارگر میتواند از حقوق او مبلغی کسر کند. این موارد شامل کسورات قانونی، قضایی یا توافقات درون سازمانی مانند اقساط وام یا مساعده است.
تفاوت کسورات قانونی و کسورات قضایی چیست؟
کسورات قانونی بر اساس قوانین کشور مانند مالیات و بیمه اعمال میشود، اما کسورات قضایی زمانی انجام میشود که دادگاه حکم کسر مبلغی از حقوق فرد را صادر کرده باشد.
«اگر درباره قوانین کار، مالیات حقوق و مقررات تأمین اجتماعی سوال دارید، میتوانید از طریق وبسایت جعبه قانونی (LegalBox) اطلاعات حقوقی کاربردی و بهروز دریافت کنید.»
نظرات کاربران